Coraz więcej inwestorów – zarówno indywidualnych, jak i firmowych – decyduje się na montaż instalacji fotowoltaicznej. I choć technologia PV staje się coraz bardziej dostępna, jednym z kluczowych, a zarazem często pomijanych elementów całego procesu, są precyzyjne i poprawnie wykonane pomiary instalacji fotowoltaicznej. Niestety, błędne pomiary mogą nie tylko obniżyć wydajność całego systemu, ale też prowadzić do niebezpiecznych usterek. W tym artykule przyjrzymy się najpowszechniejszym błędom popełnianym podczas pomiarów oraz podpowiemy, jak ich unikać.
Dlaczego pomiar instalacji fotowoltaicznej jest tak ważny?
Instalacja fotowoltaiczna to system, który ma dostarczać energię elektryczną niezawodnie i przez długie lata. Aby jednak wszystko działało zgodnie z planem, kluczowe znaczenie mają pomiary kontrolne i odbiorcze przeprowadzane już na etapie uruchamiania systemu, jak również te okresowe, prowadzone w czasie jego użytkowania.
Prawidłowo przeprowadzone pomiary instalacji fotowoltaicznej pozwalają:
- zidentyfikować błędy montażowe lub niekompatybilność komponentów,
- wczesne wykryć uszkodzenia lub spadki wydajności,
- bezpiecznie podłączyć system do sieci elektroenergetycznej,
- spełnić wymogi formalne i odebrać instalację zgodnie z obowiązującymi normami.
Najczęstsze błędy podczas pomiaru systemów PV
Pomiar instalacji fotowoltaicznej to nie tylko formalność, ale proces, który wymaga wiedzy, doświadczenia i odpowiedniego sprzętu. Oto najczęstsze błędy, z którymi spotykają się profesjonaliści w terenie:
1. Brak pomiarów – czyli „instalacja działa, więc wszystko w porządku”
Brak jakichkolwiek pomiarów to niestety jeden z najpoważniejszych i najczęstszych błędów. Wiele firm i instalatorów wychodzi z założenia, że skoro instalacja produkuje prąd, to wszystko działa poprawnie.
Nic bardziej mylnego. Taka instalacja może mieć:
- niepoprawnie dobrane napięcia,
- źle spięte strings (łańcuchy paneli),
- przeciążone kable,
- problemy z uziemieniem lub potencjalnie groźne błędy izolacji.
2. Niewłaściwy dobór urządzeń pomiarowych
Nie każdy miernik nadaje się do pomiarów instalacji PV. Potrzebne są urządzenia spełniające normy bezpieczeństwa (np. IEC 62446-1) i przeznaczone do konkretnego typu pomiarów:
- Rezystancji izolacji,
- Rezystancji uziemienia,
- Napić i prądów jałowych,
- Pętli zwarcia,
- Testów ciągłości przewodów ochronnych.
Użycie przypadkowego miernika „uniwersalnego” może doprowadzić do błędnych odczytów, a co za tym idzie — nieprawidłowych wniosków diagnozujących instalację.
3. Nieprawidłowe wykonywanie pomiarów napięcia obwodów otwartych i prądów zwarciowych
To bardzo istotne parametry, które należy porównać z danymi katalogowymi lub projektowymi. Błąd polega najczęściej na zbyt szybkim wyciąganiu wniosków z pomiarów:
- bez uwzględnienia temperatury paneli,
- stopnia nasłonecznienia w danej chwili,
- stopnia zabrudzenia modułów.
Prawidłowy pomiar wymaga od technika zarówno wiedzy teoretycznej, jak i praktyki w interpretacji wyników.
4. Brak dokumentacji z pomiarów
Bez udokumentowania wyników pomiarów, właściciel instalacji nie ma żadnych podstaw do reklamacji, serwisowania czy nawet ubiegania się o zadośćuczynienie z tytułu gwarancji. Każdy pomiar musi być zapisany i podpisany przez uprawnioną osobę.
5. Niedostateczne sprawdzenie rezystancji uziemienia
Prawidłowe uziemienie stanowi fundament bezpieczeństwa instalacji PV. Częstym błędem jest nadmierna koncentracja na panelach i falowniku, a pomijanie właśnie uziemienia. Pomiary rezystancji powinno się wykonywać systematycznie – w tym również sezonowo, bo warunki gruntu mogą się zmieniać.
6. Ignorowanie pomiarów rezystancji izolacji
Rezystancja izolacji to kwestia bezpieczeństwa samego użytkownika i technicznego stanu instalacji. Zaniedbania w tym zakresie grożą realnym porażeniem prądem lub pożarem. Pomiary te są obowiązkowe. Minimalna wartość dla napięcia testowego 1000V to 1 MΩ (według normy PN-EN 62446).
7. Niewłaściwe przygotowanie instalacji do pomiarów
Przed przystąpieniem do jakichkolwiek pomiarów, instalacja powinna zostać odpowiednio przygotowana: rozłączona w odpowiednich miejscach, zabezpieczona, a osoby wykonujące pomiar muszą mieć świadomość, gdzie występują napięcia. Brak przygotowania to błąd, który może kosztować zdrowie lub życie.
Jakich standardów należy przestrzegać?
W Polsce obowiązują przede wszystkim normy europejskie, w tym:
- PN-EN 62446-1 – wymagania dotyczące dokumentacji, testów i pomiarów podefikcyjnych dla systemów PV,
- PN-HD 60364 – dotycząca instalacji elektrycznych niskiego napięcia,
- IEC 61215 i 61730 – standardy dla modułów fotowoltaicznych.
Pomiary muszą być zgodne z ww. normami nie tylko z uwagi na bezpieczeństwo i funkcjonowanie instalacji, ale również na wymagania urzędów, ubezpieczycieli, a także operatora sieci przesyłowej.
Sekcja praktyczna: Jak przeprowadzić skuteczne pomiary instalacji PV?
Aby uniknąć błędów i zapewnić najwyższą jakość pomiarów, warto trzymać się kilku sprawdzonych zasad i kroków:
Krok 1: Analiza dokumentacji projektowej
- Porównaj schematy z rzeczywistym układem instalacji,
- Sprawdź dane każdego łańcucha PV – ile paneli, jakie napięcia, prądy, jakie konfiguracje.
Krok 2: Przygotowanie narzędzi i miejsca pracy
- Upewnij się, że mierniki są skalibrowane i posiadają aktualne świadectwa wzorcowania,
- Zastosuj pełne środki ochrony osobistej (PPE),
- Sprawdź pogodę i nasłonecznienie – niektóre pomiary najlepiej wykonywać przy pełnym Słońcu.
Krok 3: Realizacja pomiarów
- Pomiary rezystancji izolacji – dla każdego łańcucha osobno,
- Test ciągłości przewodów uziemiających i ochronnych,
- Pomiary napięcia obwodów otwartych (Voc) i prądów zwarciowych (Isc),
- Pomiary pętli zwarciowej i impedancji,
- Sprawdzenie równoważenia międzyfazowego (dla trójfazowych falowników),
- Pomiary za pomocą I-V testera (jeśli dostępny) – dla dokładnej charakterystyki pracy paneli.
Krok 4: Dokumentacja i raport końcowy
- Wyniki muszą być czytelne, opatrzone datą, nazwą instalacji i podpisem osoby wykonującej pomiary,
- Zaleca się również dołączenie zdjęć miejsc pomiarowych i instalacji.
Nie masz doświadczenia? Postaw na specjalistów
Wykonywanie pomiarów to nie tylko działanie techniczne, ale odpowiedzialność prawna i bezpieczeństwa. Jeśli nie masz odpowiedniego sprzętu czy kwalifikacji, zdecyduj się na współpracę z doświadczoną firmą.
Usługi takie jak pomiar paneli fotowoltaicznych realizowane przez certyfikowanych specjalistów dają gwarancję rzetelności i pełnej zgodności z przepisami prawa.
Podsumowanie: Najważniejsze wnioski
- Nie pomijaj pomiarów – to podstawa bezpieczeństwa i wydajności Twojej instalacji.
- Unikaj błędów, takich jak zły dobór mierników, brak przygotowania czy dokumentacji.
- Przestrzegaj norm np. PN-EN 62446-1 i zabezpieczaj się odpowiednimi środkami ochrony.
- Jeśli nie czujesz się na siłach – skorzystaj z usług profesjonalistów.
Nie warto ryzykować – niedokładny lub błędny pomiar instalacji fotowoltaicznej może pozornie „działającą” instalację zamienić w źródło awarii, straty energii i niepotrzebnych kosztów. Zadbaj o prawidłowe uruchomienie i kontrolę swojego systemu PV – inwestycja szybko się zwróci.