W ostatnich latach obserwujemy dynamiczny rozwój rynku fotowoltaiki w Polsce – tysiące gospodarstw domowych i firm inwestuje w odnawialne źródła energii. Jednak sama instalacja paneli to zaledwie pierwszy etap skutecznego wykorzystania energii słonecznej. Jednym z coraz popularniejszych narzędzi, które wspiera efektywne działanie instalacji fotowoltaicznej, jest termowizja. Czym dokładnie jest i czy warto w nią inwestować? Odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania w tym zakresie.
Czym jest termowizja i jak działa?
Termowizja, znana również jako obrazowanie termiczne, to technologia umożliwiająca pomiar temperatury powierzchni obiektów z wykorzystaniem promieniowania podczerwonego. Dzięki specjalistycznym kamerom termowizyjnym, możemy „widzieć” ciepło emitowane przez każdy element instalacji fotowoltaicznej – od pojedynczego ogniwa, aż po inwertery i okablowanie.
W praktyce oznacza to możliwość szybkiej diagnostyki usterek, takich jak:
- uszkodzone ogniwa (hot spoty),
- zabrudzenia ograniczające wydajność paneli,
- niewłaściwe połączenia elektryczne,
- problemy z inwerterami lub systemem okablowania,
- przegrzewające się komponenty, które mogą prowadzić do pożarów.
Termowizja jest całkowicie bezinwazyjna, a pomiar może odbywać się zarówno z poziomu gruntu, jak i przy użyciu dronów – co jest szczególnie przydatne przy większych, trudniej dostępnych instalacjach.
Dlaczego diagnostyka termowizyjna instalacji PV jest istotna?
Wydajność instalacji a zyski inwestora
Niesprawna instalacja to nie tylko problem techniczny – to przede wszystkim realne straty finansowe. Nawet drobna usterka jednego z paneli może wpływać na ograniczenie produkcji całego stringu (czyli ciągu połączonych paneli). Jeśli nie zostanie odpowiednio wcześnie wykryta, może oznaczać zmarnowaną energię i zmniejszone zyski z inwestycji.
Do typowych problemów, które można wykryć dzięki termowizji, należą:
- Hot spoty – miejscowe przegrzewanie fragmentu ogniwa, które może prowadzić do jego trwałego uszkodzenia.
- Delaminacja – oddzielanie się warstw paneli, co może skutkować spadkiem ich sprawności.
- Problemy z połączeniami – np. luźne złącza MC4 powodujące przegrzewanie się kabli.
Regularne pomiary instalacji fotowoltaicznych, w tym termowizja, pozwalają uniknąć kosztownych napraw i zapewniają optymalną efektywność działania systemu.
Bezpieczeństwo użytkownika
Niezauważone usterki instalacji PV mogą być nie tylko kosztowne, lecz także niebezpieczne. Przegrzewające się elementy mogą prowadzić do pożarów lub porażenia prądem. Termowizja pozwala wykryć miejsca o podwyższonej temperaturze, które w warunkach normalnej pracy nie powinny się nagrzewać – to sygnał do natychmiastowego działania.
Kiedy warto przeprowadzić termowizyjny pomiar instalacji PV?
Choć większość inwestorów decyduje się na pomiar paneli fotowoltaicznych dopiero po zauważeniu spadku efektywności, zaleca się wykonywanie diagnostyki termowizyjnej regularnie oraz w kilku kluczowych momentach:
- krótko po wykonaniu instalacji – kontrola poprawności montażu,
- okresowo – najlepiej raz w roku, szczególnie po sezonie zimowym lub intensywnych burzach,
- w momencie podejrzenia awarii – np. spadek produkcji, komunikaty błędów z inwertera,
- przed zakończeniem okresu gwarancyjnego – weryfikacja stanu technicznego przed zgłoszeniem ewentualnych roszczeń.
Badanie warto połączyć z klasycznymi pomiarami instalacji fotowoltaicznej, takimi jak testy ciągłości przewodów, pomiar rezystancji izolacji czy kontrola parametrów pracy inwertera.
Przykłady usterek wykrytych dzięki termowizji
Case study 1: Hot spot w jednym z paneli
U klienta prywatnego, po 2 latach od montażu instalacji o mocy 5 kWp, zauważono spadek produkcji o ok. 15%. Termowizja wykazała pojedynczy hot spot na jednym z paneli. Po wymianie modułu, efektywność instalacji wróciła do normy.
Case study 2: Złącza MC4 z zimnym lutem
Na dachu hali produkcyjnej o instalacji 100 kWp, termowizja wykazała nierównomierne nagrzewanie się jednego z ciągów paneli. Okazało się, że w kilku złączach MC4 występowały zimne luty, powodujące nadmierny opór elektryczny i wysoką temperaturę. Wymiana złączek zapobiegła groźnej awarii.
Case study 3: Zabrudzenia na panelach w jednym sektorze
Na farmie PV wykryto lokalne przegrzanie grupy paneli. Termogram wskazywał na wyraźnie cieplejsze powierzchnie. Po kontroli okazało się, że panele były pokryte ptasimi odchodami – czyszczenie przywróciło ich pełną sprawność.
Praktyczna sekcja: Jak przygotować się do badania termowizyjnego?
Kiedy najlepiej przeprowadzać badanie?
Najlepsze warunki do wykonywania badania termowizyjnego to:
- słoneczny dzień – promieniowanie słoneczne podgrzewa instalację, uwidaczniając różnice temperatur,
- czyste niebo – minimalizacja wpływu chmur na wyniki,
- brak silnego wiatru – wiatr może chłodzić powierzchnię paneli, maskując potencjalne problemy.
Jakie dane należy przekazać wykonawcy pomiaru?
Przygotuj komplet informacji, które pozwolą specjaliście na precyzyjne przygotowanie badania:
- schemat instalacji PV,
- liczba i typ paneli,
- typ inwertera i sposób połączenia paneli (stringi),
- dostęp do instalacji (dach, grunt),
- wysokość montażu oraz ewentualne utrudnienia (np. drzewa, przeszkody mechaniczne).
Na co zwrócić uwagę przy wyborze firmy wykonującej termowizję?
Nie każda kamera termowizyjna zagwarantuje odpowiednią dokładność w przypadku instalacji PV. Warto wybrać wykonawcę, który:
- używa sprzętu z rozdzielczością minimum 320×240 pikseli,
- posiada doświadczenie w pracy na instalacjach PV,
- oferuje raporty z analizą i dokumentacją zdjęciową,
- łączy termowizję z pełnymi pomiarami instalacji fotowoltaicznych.
Korzyści z inwestowania w termowizję
1. Większa efektywność instalacji
Wczesne wykrywanie usterek pozwala na szybką reakcję, co przekłada się bezpośrednio na wyższe uzyski energetyczne i szybszy zwrot z inwestycji.
2. Wydłużenie żywotności systemu
Profilaktyka i konserwacja zapobiegają degradacji sprzętu i pozwalają na dłuższe użytkowanie komponentów.
3. Większe bezpieczeństwo
Wyeliminowanie potencjalnych zagrożeń – takich jak nagrzewające się połączenia czy uszkodzone moduły – zwiększa bezpieczeństwo użytkownika oraz ogranicza ryzyko pożaru.
4. Wartość dokumentacyjna
Raporty z badań termowizyjnych mogą być przydatne przy zgłaszaniu reklamacji do producentów paneli lub wykonawców instalacji.
5. Profesjonalny monitoring dużych farm PV
W przypadku dużych instalacji, takich jak farmy słoneczne, termowizja – zwłaszcza z użyciem dronów – jest jednym z nielicznych sposobów szybkiego przeglądu i wykrywania usterek na dużą skalę.
Podsumowanie: Termowizja – inwestycja, która się opłaca
Choć monitoring termiczny instalacji PV może wydawać się na pierwszy rzut oka dodatkowym kosztem, w rzeczywistości to jedno z najbardziej opłacalnych narzędzi diagnostycznych dla każdego właściciela instalacji fotowoltaicznej. Łącząc termowizję z regularnymi pomiarami instalacji fotowoltaicznych, uzyskujemy pełen obraz kondycji naszego systemu – co oznacza więcej energii, większe bezpieczeństwo i spokój na długie lata.
Jeśli zależy Ci na maksymalnej efektywności Twojej inwestycji w fotowoltaikę – nie czekaj, skorzystaj z profesjonalnej diagnostyki termowizyjnej i przekonaj się, jak wiele możesz zyskać dzięki jednej wizycie technika z kamerą IR.